Co znaczy „liyaquma al-nasu bil-qist” (Koran 57:25)?
„Li-jakuma an-nasu bi-l-kist” znaczy, że ludzie mają stanąć przy sprawiedliwości i przy niej się utrzymać. Tymi słowami sura Al-Hadid nazywa cel pewnego zesłania: Bóg posłał swoich wysłanników z jasnymi dowodami i zesłał wraz z nimi Księgę oraz wagę, aby ludzie trwali przy sprawiedliwości (Koran 57:25). Po arabsku brzmi to لِيَقُومَ ٱلنَّاسُ بِٱلْقِسْطِ. Słowo po słowie: „li-” to partykuła celu, czyli „aby”; „jakuma” pochodzi od „kama”, stanąć albo powstać, a użyta forma oznacza podjęcie czegoś i utrzymanie tego w pionie; „an-nas” to ludzie, wszyscy, bez wskazania grupy; „bi-l-kist” to miara, przy której mają stanąć. „Kist” wyrasta z rdzenia k-s-t, którego pierwotny sens to słuszny udział i równa część, czyli to, co się komuś należy, więc słowo bliskie jest ważeniu i dzieleniu, zanim jeszcze trafi do sądu.
W jednym zdaniu przychodzą trzy rzeczy: wysłannicy z jasnymi dowodami, Księga i waga. Al-mizan to przyrząd do ważenia, a sura Asz-Szura zestawia go z Księgą tak samo: Bóg jest tym, który zesłał Księgę z prawdą oraz wagę (42:17). Sura Al-Bakara opisuje to samo zadanie szerzej: Księga została zesłana wraz z nimi w prawdzie, aby rozsądzać między ludźmi w tym, w czym się różnili (2:213). Zesłanie należy do Boga, a stanięcie zostawiono ludziom. Dowód został dany i miara została dana, a trwanie ludzi przy sprawiedliwości nazwano tym, po co to wszystko przyszło.
Waga przebiega przez Koran w znaczeniu dosłownym i w szerszym. Sura Ar-Rahman umieszcza ją w samym stworzeniu: niebo zostało podniesione i została ustawiona waga; zaraz potem tekst zwraca się do czytelnika: nie przekraczajcie miary w wadze, ważcie sprawiedliwie i nie umniejszajcie wagi (55:7–9). Szuajb mówił swojemu ludowi to samo: dawajcie pełną miarę i pełną wagę, nie uszczuplajcie ludziom tego, co ich (7:85); ten sam nakaz wraca w surze Hud (11:85), a w surze Asz-Szuara pada polecenie, by ważyć wagą prostą i rzetelną (26:182). Sura Al-Mutaffifin opisuje wykroczenie dokładnie: gdy biorą miarę od ludzi, żądają pełnej, a gdy sami odmierzają lub odważają, dają mniej (83:1–3). To samo narzędzie pojawia się na końcu: na Dzień Zmartwychwstania zostaną ustawione wagi sprawiedliwości i żadna dusza nie dozna najmniejszej krzywdy (21:47).
Kist i pokrewne mu „adl” zostają potem skierowane wprost do wierzącego. Sura An-Nahl zaczyna od nakazu: Bóg nakazuje sprawiedliwość, dobroć i dawanie bliskim (16:90). Sura An-Nisa czyni to kosztownym: trwajcie przy sprawiedliwości jako świadkowie dla Boga, choćby przeciwko wam samym, waszym rodzicom albo bliskim krewnym (4:135). Sura Al-Maida zamyka drugie wyjście: niech nienawiść do jakiegoś ludu nie popycha was do niesprawiedliwości (5:8). Temu, kto rozsądza między ludźmi, polecono sądzić sprawiedliwie (4:58), a sura Al Imran umieszcza to samo trwanie na najwyższym miejscu, wymieniając Boga, aniołów i ugruntowanych w wiedzy (3:18).
W drugiej połowie tego samego wersetu zostaje zesłane żelazo, w którym jest wielka siła i pożytki dla ludzi, i cel zostaje nazwany po raz drugi: aby Bóg poznał, kto wspiera jego i jego wysłanników w tym, co niewidzialne (57:25). Komentatorzy czytają to zestawienie jako zamierzone: waga mierzy to, co się należy, a żelazo stoi za miarą wtedy, gdy ktoś jej odmawia, zarówno jako narzędzie, jak i jako środek odstraszający. Sura prowadziła do tego wcześniej. Nazwała właśnie życie tego świata zabawą i rozrywką (57:20) i wskazała tych, którzy skąpią i nakazują skąpstwo innym (57:24), a potem przechodzi do Nuha i Ibrahima oraz proroctwa złożonego w ich potomstwie (57:26). Sura Saba wkłada ten sam metal w ręce proroka: żelazo zostało uczynione miękkim dla Dawuda (34:10).
To, czym jest al-mizan, pozostaje rzeczywistą różnicą między komentatorami. Jedno odczytanie trzyma się konkretu: szale i odważniki, którymi obraca się towar, a jego towarzystwem są wersety o mierze w surach Al-Anam, Hud i Al-Mutaffifin. Drugie widzi w nim samą sprawiedliwość, miarę, do której odsyła się roszczenia, a zesłanie jej polega na tym, że objawienie ją ustala. Trzecie poszerza pojęcie na wszystko, co oddziela prawdę od fałszu, tak że Księga i waga oznaczają objawiony tekst wraz z rozumowaniem, które go stosuje. Tak samo otwarte pozostaje, czy „aby ludzie trwali przy sprawiedliwości” odnosi się do samej wagi, czy do wysłanników, Księgi i wagi razem, oraz czy zesłanie żelaza jest zstąpieniem w sensie dosłownym, czy Bożym udzieleniem go. Werset niczego z tego nie rozstrzyga, a po ustalone stanowisko warto pójść do uczonego, któremu ufasz.
Dla kogoś, kto czyta ten werset dzisiaj, ciężar spada na niego samego: dowód został dany, Księga została zesłana, miara została ustawiona, a pozostaje, by ludzie stanęli przy niej w drobnych sprawach zwykłego tygodnia. Sura Al-Mumtahana mówi, co takie trwanie spotyka: Bóg kocha tych, którzy postępują sprawiedliwie (60:8).
📖 Źródło: Koran 2:213; 3:18; 4:58; 4:135; 5:8; 7:85; 11:85; 16:90; 21:47; 26:182; 34:10; 42:17; 55:7–9; 57:20–26; 60:8; 83:1–3
Pobierz Hikmę na iPhone’a lub Androida