“Yudabbirul amra” ne demek? (Secde suresi 32:5)
“Yudabbirul emr” Allah'ın işi çekip çevirmesi, düzenlemesi ve onu varacağı sona doğru yürütmesi demektir. Secde suresindeki şu ayetin başıdır: Allah gökten yere kadar her işi düzenler, sonra o iş, sizin saydığınızla bin yıl tutan bir günde ona yükselir (Kur'an 32:5). Arapçası يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ إِلَى ٱلْأَرْضِ şeklindedir. İnsanların çoğunlukla yazdığı “yudabbirul amra minas” yazımı bir sonraki kelimenin ortasında kesilir: “minas semâi” gökten, “ilel ard” yere demektir. Kelime kelime bakıldığında “yudabbiru” fiil, “el-emr” iş ya da buyruk, iki harf-i cer ise bu işin kat ettiği mesafeyi gösterir. Fiil (d-b-r) kökünden gelir; kökün asıl anlamı bir şeyin arkası ya da sonudur, tedbir kelimesi de buradan doğar: sonucu göz önünde tutarak işi yürütmek. Fiil geniş zamandır ve müfessirler bunu süreklilik olarak okur; düzenleme şu anda sürmektedir ve durmaz.
Ayet, düzenleyenin kim olduğunu söyleyen iki ayetin arasındadır. Öncesinde Allah'ın gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri altı günde yarattığı, sonra arşa istiva ettiği geçer (32:4); sonrasında ise görüneni ve görünmeyeni bilenin, güçlü ve merhametli olanın o olduğu söylenir (32:6). Aynı fiil Kur'an'da hep aynı çevrede karşımıza çıkar. Yunus suresinde arşın hemen ardından “yudebbirul emr” gelir (10:3), ilerisinde ise cevabı tek olan bir soru dizisinin içinde yer alır: işi kim çekip çeviriyor (10:31). Ra'd suresinde işi düzenlediği ve ayetleri ayrı ayrı açıkladığı bildirilir (13:2); A'râf suresinde ise mesele tek cümlede toplanır: yaratmak da buyurmak da yalnız ona aittir (7:54).
Ölçüsü bin yıl olan gün birden fazla biçimde okunmuştur. Kimi müfessirler bunu buyruğun iniş ve çıkışının tamamı sayar: bir günde, yürüyen birinin bin yılda alacağı yol alınır. Kimileri ise kıyamet gününün ölçüsü olarak okur ve Hac suresindeki “rabbinin katında bir gün, sizin saydığınızla bin yıl gibidir” ifadesini (22:47) ve Meâric suresindeki, meleklerle ruhun ölçüsü elli bin yıl olan bir günde ona yükseldiği bildirilen ayeti (70:4) delil getirir; onlara göre sayının farklı olması yükselişin de farklı olduğunu gösterir. Kur'an meseleyi tek bir sözle kapatmaz ve klasik görüşler yan yana durur.
Bugün bu ayeti okuyan biri için kendi küçük işleri, hâlihazırda yürütülen bir düzenin içine yerleşir. Talâk suresi bunu açıkça söyler: Allah işini yerine getirir, ve o her şey için bir ölçü koymuştur (65:3). Bin yılın ölçüsü konusunda kesin bir görüş istiyorsanız, güvendiğiniz bir âlim size tefsir kitaplarındaki sözleri okuyabilir.
📖 Kaynak: Kur'an 7:54; 10:3; 10:31; 13:2; 22:47; 32:4–6; 65:3; 70:4
Hikma'yı iPhone veya Android için indir