Co znaczy „tammat kalimatu rabbika” (Koran 6:115)?
„Wa tammat kalimatu rabbika” znaczy, że słowo twojego Pana doszło do swojej pełnej miary, i tymi słowami zaczyna się werset z sury Al-An‘am: słowo twojego Pana jest pełne w prawdzie i sprawiedliwości; nikt nie może zmienić jego słów, a on jest Wszystko Słyszącym i Wszystko Wiedzącym (Koran 6:115). Po arabsku brzmi to وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا. Słowo po słowie: „tammat” wyrasta z rdzenia t-m-m, którego sensem jest dojście rzeczy do końca tak, że nic już nie zostaje do dopełnienia, dlatego arabszczyzna używa tego czasownika i o czymś, co staje się całe, i o obietnicy, która się spełnia; „kalima” to słowo albo wypowiedź, a w Koranie zakres tego słowa poszerza się na wyrok wypowiedziany i na obietnicę daną; „rabbika” znaczy „twojego Pana”. Cztery zapisy, które ludzie wpisują, tammat kalimatu rabbika oraz wa tammat kalimatu rabbika oraz wa tammat kalimatu oraz watammat kalimatu rabbika, prowadzą do tych samych słów, a owo „wa” to spójnik „i”, który łączy ten werset z poprzednim.
„Sidqan wa adlan”, w prawdzie i sprawiedliwości, mówi, na czym ta pełnia polega. Komentatorzy od dawna dzielą tę parę między dwie rzeczy, które objawienie robi: „sidq” należy do tego, co ono podaje, więc jego wieści o rzeczach niewidzialnych i minionych są prawdziwe; „adl” należy do tego, co ono nakazuje, więc jego rozstrzygnięcia spadają sprawiedliwie na tych, którzy je noszą. Werset poprzedni stawia pytanie, na które ta fraza odpowiada: czy mam szukać sędziego innego niż Bóg, skoro to on zesłał wam Księgę w pełni wyjaśnioną (6:114), a kończy się słowami, by nie być wśród wątpiących. Werset następny nazywa to, co spotyka kogoś, kto szuka większej powagi gdzie indziej: jeśli posłuchasz większości tych na ziemi, odwiodą cię od drogi Boga (6:116).
Druga połowa wersetu ma w Koranie szerokie towarzystwo. Sura Al-An‘am powiedziała to już wcześniej o wysłannikach, którym zaprzeczano: niczego nie da się zmienić w słowach Boga (6:34); sura Junus czyni z tego podstawę dobrej nowiny dla przyjaciół Boga: nie ma zmiany w słowach Boga (10:64); a sura Al-Kahf daje to Prorokowi ﷺ jako powód, by dalej recytować: nikt nie może zmienić jego słów i nie znajdziesz poza nim schronienia (18:27). Pierwsza połowa ma własne towarzystwo, a tam ten sam czasownik czyta się jako obietnicę, która nadchodzi. Sura Al-A‘raf używa go o ocaleniu synów Izraela: piękne słowo twojego Pana wypełniło się na synach Izraela, ponieważ wytrwali (7:137), a sura Hud używa go o przeciwnym końcu: i słowo twojego Pana wypełniło się (11:119). Jeden czasownik niesie oba sensy, dlatego tłumacze oddają 6:115 raz jako słowo dopełnione, a raz jako słowo, które się spełniło.
Komentatorzy różnią się co do tego, co „kalimat rabbika” nazywa w tym wersecie. Jedno odczytanie bierze to za sam Koran, za Księgę opisaną w wersecie poprzednim jako zesłaną i w pełni wyjaśnioną, więc werset mówi o objawieniu, że przyszło całe i że żadna ręka go nie dosięga. Drugie bierze to słowo szerzej, jako wyrok i obietnicę Boga, w sensie, który wyraźnie niesie ono w 7:137 i 11:119, więc werset mówi, że to, co Bóg orzekł o biegu rzeczy, już się dokonało i nie da się tego odwrócić. Przekazane recytacje różnią się tu także między liczbą pojedynczą „kalima” a mnogą „kalimat”, a sens porusza się niewiele w jedną i w drugą stronę, bo słowo obejmujące całe objawienie i słowo obejmujące jeden wyrok to ten sam wyraz policzony inaczej. Oba odczytania są dawne i oba mają za sobą poważanych komentatorów. Jeśli chcesz zobaczyć, jak każde z nich się uzasadnia, uczony, któremu ufasz, przeprowadzi cię przez komentarze.
Dla kogoś, kto czyta ten werset dzisiaj, fraza umacnia grunt pod nogami: słowo, które dostałeś, jest już całe, i nikt nie trzyma pióra, które by do niego sięgnęło. Sura Al-An‘am zbiera obie rzeczy w jednym oddechu, pełnię i bezpieczeństwo od zmiany, a potem nazywa Boga Wszystko Słyszącym i Wszystko Wiedzącym, czyli ten, którego słowa nie da się zmienić, jest też tym, który słyszy cię teraz.
📖 Źródło: Koran 6:34; 6:114–116; 7:137; 10:64; 11:119; 18:27
Pobierz Hikmę na iPhone’a lub Androida